De impact van COVID-19 op de dienst ziekenhuisinfectiebeheersing

De COVID-19-epidemie zorgde voor ongeziene uitdagingen voor de dienst ziekenhuisinfectiebeheersing. Het voorkomen van de overdracht van COVID-19-virussen van de ene naar de andere patiënt en het bestrijden ervan was prioriteit in 2020. Aline Lenez, ziekenhuishygiënist bij het AZ Sint-Jan, vertelt hoe haar dienst het afgelopen jaar aangepakt en beleefd heeft.

Wat doet de dienst ziekenhuisinfectiebeheersing?

De dienst ziekenhuisinfectiebeheersing is verantwoordelijk voor het beleid rond het beheersen van ziekenhuisinfecties bij patiënten. De dienst bestaat uit een arts en drie verpleegkundigen-hygiënisten. Ons beleid wordt uitgevoerd door alle leidinggevenden in het ziekenhuis. Zij zorgen ervoor dat elke medewerker en arts o.a. de standaard voorzorgsmaatregelen, isolatiemaatregelen én het screenen van patiënten correct uitvoeren. Wij rapporteren als dienst ook rechtstreeks aan de directie en de federale overheid.

Welke soorten ziekenhuisinfecties bestaan er?

Een ziekenhuisinfectie is een infectie die iemand oploopt tijdens zijn of haar verblijf in het ziekenhuis. Een ziekenhuisinfectie kan het gevolg zijn van een besmetting met micro-organismen zoals bacteriën, virussen, schimmels, gisten, sporen, bacillen, e.a.

We beschouwen het als een ziekenhuisinfectie wanneer de besmetting plaatsvindt vanaf 48 uur na de opname. Besmettingen zijn mogelijk tussen patiënten onderling, tussen patiënten en medewerkers, patiënten en bezoekers, of via ziekenhuismaterialen en oppervlakken, … Ziekenhuisinfecties worden in het labo opgespoord via onder andere bloed, urine, wondvocht, opgehoest slijm, stoelgang en speeksel.

Hoe heeft COVID-19 jullie werking veranderd?

De coronacrisis zorgde voor extra werkdruk en een aangepaste manier van werken met veel bijkomende maatregelen. Alle patiënten worden sowieso voor elke opname met overnachting getest op de ziekenhuisbacterie MRSA. Uit veiligheidsoverwegingen voor zowel medepatiënten als voor het personeel, wordt iedereen voor opname ook gescreend op COVID-19.

Onze focus het afgelopen jaar was het vermijden, bestrijden en beheersen van uitbraken op meerdere afdelingen van alle campussen. Hierdoor moesten we afhankelijk van het aantal besmettingen onze werking telkens bijstellen.

Aline Lenez - ziekenhuishygiënist

Wat zijn de belangrijkste maatregelen?

1
Handhygiëne en correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Via een strikt mondmaskerbeleid bij patiënten, medewerkers, artsen en bezoekers, handhygiëne, social distancing, correct gebruik van handschoenen, spatbestendige beschermschorten en full face shields proberen we de overdracht van het virus te voorkomen.
2
Test- en quarantainebeleid bij patiënten, medewerkers en artsen. Zelfs wie een negatief testresultaat heeft bij opname, wordt tijdens de opname regelmatig getest.
3
Isolatiebeleid. Patiënten met COVID-19-symptomen worden bij aankomst op de spoedgevallendienst gescheiden van de andere patiënten. Wie symptomen heeft en moet worden gehospitaliseerd, gaat in afwachting van de testresultaten naar een pre-COVID-19-afdeling, waar ze in isolatie worden verzorgd. Wie geen COVID-19-symptomen heeft, gaat naar een eenpersoonskamer op de opname-afdeling in afwachting van het resultaat zodat er geen anderen worden besmet.
4
Reinigen en ontsmetten van oppervlakken en materialen bij elke patiënt.
5
COVID-19-vaccinatie van het personeel. We zijn trots op een vaccinatiegraad van 94 procent in het voorjaar van 2021.

Wat waren jullie grootste uitdagingen?

1
De schaarste en tekorten aan handalcohol, persoonlijke beschermingsmiddelen en testmateriaal (o.a. wissers) tijdens de eerste golf.
2
In de eerste golf was er nog geen contact tracing en stonden we hier zelf voor in. Sinds september 2020 belt contact tracing naar onze dienst i.v.m. de COVID-19-patiënten, bezoekers, medewerkers en artsen.
3
De telefoonlijn van de dienst ziekenhuisinfectiebeheersing stond van februari 2020 tot en met maart 2021 roodgloeiend en we ontvingen meer dan 1000 mails per week.
4
We kregen vaak honderden positieve COVID-19-tests binnen die we allemaal handmatig moesten verwerken aangezien er geen automatisatie is tussen het labo en het elektronisch patiëntendossier. Dit betekende dat de dienst 7 op 7 bemand werd.
5
Wekenlang was onze dienst op elke pre-COVID- en COVID-19-afdeling aanwezig bij elke opstart per shift op meerdere afdelingen op de campussen Sint-Jan en Henri Serruys.

Welke ondersteuning kregen jullie?

We kregen ondersteuning van verschillende diensten: de COVID-19-crisiscel, dienst communicatie, kwaliteitsdienst, opnamedienst, alle microbiologen en infectiologen, dienst schoonmaak en hygiëne, arbeidsgeneeskundige dienst, ICT, leidinggevenden en last but not least alle medewerkers, artsen, patiënten en bezoekers die de richtlijnen en regelgeving toepassen.

Vanaf april 2020 kregen we ook hulp van arts-assistenten die tijdens de eerste lockdown tijdelijk geen of weinig werk hadden tot in juni 2020. Er waren toen enkel dringende ingrepen mogelijk. Zij hebben een callcenter opgericht en waakten erover dat alles coronaproof verliep: zoals het omkleden van personeel voor en na de shiften en het veilig opzetten van alle persoonlijke beschermingsmiddelen (schorten, maskers, …).

Vanaf juli 2020 kregen we ook administratieve hulp om de COVID-19 patiënten te registreren en op te volgen.

Sinds december 2020 hebben we 1 helper in de zorg die ons ondersteunt bij het opzetten van de COVID-19-vaccinatiecampagne en projectwerk.

Wat is je vooral bijgebleven van de afgelopen periode?

Wat mij het meest heeft geraakt, is de eerste coronadode in ons ziekenhuis waarbij afscheid nemen niet mocht volgens de regelgeving. Dit werd nadien bijgestuurd.

Het was sowieso een heel uitdagend jaar. Samen met de andere diensten in het ziekenhuis hebben we alles op alles gezet om deze epidemie te bedwingen. Zonder die samenwerkingen stonden we niet waar we nu staan. Daar ben ik dankbaar voor en dat geeft onze dienst ook de moed om vol te houden en door te zetten.