Nieuwe studie rond ECT-behandelingen bij psychiatrische patiënten

Het AZ Sint-Jan neemt deel aan een studie rond de preventie van herval na elektroconvulsietherapie (ECT) bij patiënten met een depressieve stoornis. Dr. Bernard Vlieghe geeft meer uitleg over de studie en de werking van ECT.

Wat is ECT?

ECT is de oudste biologische behandeling voor ernstige psychiatrische aandoeningen, en ook de meest werkzame. De patiënt wordt hierbij kortdurend onder volledige verdoving gebracht. Via twee elektroden op het hoofd wordt een enkele seconden durende, zorgvuldig gecontroleerde elektrische impuls toegediend. Hierdoor ontstaat een ontlading of een convulsie in de hersenen. Deze behandeling wordt meestal tweemaal per week toegepast gedurende enkele weken.

Als medicatie en psychotherapie niet voldoende (snel) effect hebben, gaat men over tot deze hersenstimulatietechniek. Het gaat meestal om mensen die heel ernstig depressief of suïcidaal zijn, psychoses hebben of voedsel weigeren.

2.000 sessies per jaar

ECT werd in 1938 voor het eerst toegepast. Na een periode van toepassing op grote schaal leek de behandeling vanaf de jaren 70 van de vorige eeuw te verdwijnen. De voorbije decennia wordt ECT in Vlaanderen opnieuw steeds meer toegepast. Dit is in lijn met internationale tendensen. Eenzelfde evolutie zien we ook binnen ons ECT-centrum (verbonden aan campus SFX). Er is een sterk toegenomen ECT-activiteit, met de voorbije jaren ongeveer 2.000 ECT-sessies per jaar.

Lopende studie naar bijkomende ECT-behandelingen

De ECT-eenheid van het AZ Sint-Jan neemt deel aan de studie PRASED. PRASED staat voor Preventing Relapse After Successful Electroconvulsive therapy for Depression, ofwel: ‘herval voorkomen na een succesvolle elektroconvulsietherapie tegen depressie’.

Het doel van de studie is om het herval van patiënten na een succesvolle ECT-behandeling te verlagen. Deelnemende partners zijn het PZ Duffel (UAntwerpen), UPC Kortenberg (KULeuven), AZ Sint-Jan Brugge en het UMC Rotterdam. De studie loopt over een periode van 4 jaar en zal wellicht als gevolg van corona verlengd worden. Binnen ons ziekenhuis is dr. Hans van den Ameele verantwoordelijk voor de studie.

Wat wil men concreet onderzoeken?

Hoewel ECT een effectieve behandeling is bij depressie, blijft hervalpreventie een belangrijke uitdaging. Zonder nabehandeling vertoont 50% van de patiënten een herval binnen de 3 maanden. Antidepressiva zijn momenteel de meest toegepaste behandeling ter preventie van herval, maar vaak onvoldoende doeltreffend. Ongeveer 50% van de patiënten hervalt binnen het jaar ondanks behandeling met antidepressiva.

In de PRASED-studie onderzoeken we de doeltreffendheid van 3 gekende behandelingsstrategieën om herval te verminderen:

1
bijkomende sessies elektroconvulsietherapie
2
steeds in combinatie met antidepressiva
3
waarbij één groep ook het medicijn lithium krijgt en de andere groep niet, en dit gedurende 6 maanden.

Corona en ECT

Corona heeft een grote impact gehad op de Vlaamse ECT-diensten, met een tijdelijke stopzetting of sterke vermindering van de activiteiten. Door een aantal Vlaamse experten werd dan ook snel gepleit voor het voortzetten van deze essentiële en soms levensreddende behandeling.

Eenzelfde tendens deed zich voor in ons ziekenhuis, met 30% minder ECT-sessies in 2020. Tijdens de eerste lockdown werd de activiteit tijdelijk stopgezet. Na de lockdown werden de activiteiten gedeeltelijk hervat. Aanvankelijk enkel voor de opgenomen patiënten, later ook (maar in beperkte mate tot begin mei 2021) voor de ambulante patiënten.

ECT in COVID-tijden was en is geen eenvoudige uitdaging. Het heropstarten kon er enkel komen dankzij het grote enthousiasme van de medewerkers en hun overtuiging van het belang van ECT voor een kwetsbare doelgroep.